Historisch LiterairTheater
Genre: historisch literair theater
Historisch literair theater vergroot het inzicht in karakter en leven van personen uit de Nederlandse geschiedenis.Het doet recht aan wat we weten van die bekende personen.
De theaterstukken en monologen in dit genre vinden hun oorsprong in historisch bronnenmateriaal. Ze zijn geschreven in de tegenwoordige tijd en in de ik-vorm. Bij deze theatervorm speelt niet het conflict de dragende rol, maar de opeenvolging van gebeurtenissen: beginnend bij de geboorte en eindigend met de dood van de hoofdpersoon.
(In het overgrote deel van het toneelrepertoire is de overdracht van emoties het lijdend beginsel. Bij het historisch literair theater ligt het primaat bij de overdracht van kennis en inzicht in leven en werk van spraakmakende persoonlijkheden binnen de rijke Nederlandse historie.
Sinds 2005 presenteert de stichting Het Portret Spreekt voorstellingen volgens het beginsel van het literair historisch theater. Zij presenteert daarmee historische ontdekkingsreizen met als ingrediënten informatie, dramatiek, ironie en humor. Zie www.hetportretspreekt.nl)
(Tot in 2011 gebruikte de Stichting Het Portret Spreekt de term Historisch belevingstheater. Deze term wordt toegelicht in het navolgende artikel.)
Historisch belevingstheater (als begrip inmiddels vervangen door Literair historisch theater)
(historisch belevingstheater is als term in 2006 door de Stichting Het Portret Spreekt ingevoerd voor het theater van de Stichting Het Portret Spreekt)
© Michel Meissen
Historisch belevingstheater is een spel met tijd en ruimte waarbij historische feiten in historisch verband, humor en dramatiek de ingrediënten zijn om het publiek mee te nemen op een ontdekkingsreis door het verleden. Het theater respecteert de ordening naar tijd boven een thematische ordening.
Historisch belevingstheater doet allereerst een beroep op het verstand, pas daarna op de emotie.
Toneelmakers nemen in het algemeen het conflict als stuwende kracht voor hun voorstellingen. Kan dit anders? Kan op het toneel een heel leven, van geboorte tot dood, in zijn historisch belangrijke momenten en in relatie tot het eigen levenstijdperk getoond worden?
Deze aanpak lijkt toneeltechnisch een onmogelijke opgave. Toch bewezen de tot nu toe in dit genre door de Stichting Het Portret Spreekt uitgebrachte stukken in hun publieke confrontatie de kracht en de zin van deze aanpak.
Uitgangspunten voor een toneelstuk binnen het historisch belevingstheater zijn:
- Het kiest voor een tijdlijn waarin een heel leven met hoogte- en dieptepunten passeert.
- Omdat elk leven vanuit de aard van het bestaan vol dramatiek is, is elk leven geschikt als uitgangspunt voor het historisch belevingstheater, mits dat leven voor de Nederlandse samenleving historisch van betekenis is. Historische figuren zijn dan ook het onderwerp van deze theatervorm.
- Elk theaterstuk binnen het historisch belevingstheater vindt een fundament in zorgvuldig gebruik van de secundaire bronnen.
- Historisch belevingstheater heeft vooral een literair en intellectueel karakter en vertoont daarnaast emotionele en cabarateske trekken.
- Deze vorm van theater wil de geschiedenis op een eigen wijze tot leven brengen en dient daarmee ook de educatie. Aan VWO-scholieren van verschillende scholen zijn voorstellingen van de Stichting Het Portret Spreekt gepresenteerd en succesvol gebleken.
Als toneelschrijver wil ik mijn publiek met de vaderlandse geschiedenis confronteren, aan het denken zetten, plezieren en helpen om van de toneelpersonages een afgerond en verantwoord beeld te scheppen dat het geheugen scherpt en voedt.
Het laatste woord is aan het publiek. De tot nu toe in dit genre uitgebrachte toneelstukken bewezen in hun confrontatie met het publiek de kracht en de zin van deze aanpak.
(Meissen, 2010)